Maraming salamat sa pagbabasa, Rhea. Ang trabahong ito ay isa sa mga unang tangka ko sa pagsasalin; kumbaga gaano man kaluma ay ipinaskel ko na rin dito. 

Kumusta 'yong Cirilo Bautista na in-email ko?

Hi, rhea.

Hi, allan.

May nabasa ako tungkol sa tugmaan, iyong sa aklat na Taludtod at Talinghaga: Mga Sangkap ng Katutubong Tula (1985) ni Virgilio S. Almario.

Itong gawa ni Allan, ay iyong tinatawag na karaniwang tugmang katinig na may malakas na tunog.

Sa ibang araw, magandang talakayin ito.

The Best and the Most Promising Writers In FilipinoWriter.com

Ginoong Dagrit,

Diba ang katinig na may malalakas na tunog ay b, k, d, g, p, s, at t?

Itama n'yo po ako kung ako ay mali.

Salamat!

http://reyastone.blogspot.com/

Oo, tama ka. Iyan nga ang mga katinig na may malakas na tunog. At naragdagan pa iyan noong 1987 nang mabago ang alpabetong Filipino. Narito ang mga dagdag na katinig na may malakas na tunog:  c, f, q, v, x, z.

Ang tugmaang ginawa ni Allan ay nabibilang sa karaniwang tugmang katinig na may malakas na tunog:

Ang mga salitang pantugma ay dapat na magkatulad ang mga huling patinig at dapat na magkatulad din ang tunog: malakas.

The Best and the Most Promising Writers In FilipinoWriter.com

Salamat po sa bagong kaalaman:

Hindi ko na marinig ang tinig

ng pag-ibig. Tumigil na

sa pagpintig ang kaniyang dibdib.

Mga ibon ay pagod na

sa kaaawit. Bumabalik

nang tahimik ang salitang

sinasambit. Kulay ay umaalpas

sa rosas na bagong-pitas.

Apoy na pinagdiringas ay agad ring

kumukupas. Wala nang habiling

dala ang hangin, at ang oras

ay kapwa sinungaling.

http://reyastone.blogspot.com/

Kaso lang, inconsistent ang pagkakagamit niya ng tugmaan.

Iyon kasing oras (nagtatapos ang patinig sa a at malakas ang tunog) ay hindi tumutugma sa sinungaling (nagtatapos ang patinig sa i at mahina ang tunog).

The Best and the Most Promising Writers In FilipinoWriter.com

Hinahabol ko ang panloob ng tugmaan sa pagitan ng sinungaling sa naunang salitang hangin. Samantala iyong oras ay nakabase naman sa panloob na tugmaan sa naunang salitang kumukupas.

---------------

Sige, ituloy niyo uli 'yang talakayan  ;-)

Ang mga salitang pantugma ay dapat nasa dulo ng dalawa o higit pang magkasunod na taludtod:

Ang tao ay hulog ng langit,

Ang ta_ ay hulog ng puwit.

(Ronald De Leon)

Aywan ko lamang sa ginawa mong pagtutugma. Bakit nasa gitna ang ilang mga salitang pantugma? Gayong dapat ay nasa dulo ng mga taludtod ang mga iyon.

The Best and the Most Promising Writers In FilipinoWriters.com

"Ang mga salitang pantugma ay dapat nasa dulo ng dalawa o higit pang magkasunod na taludtod"

AYSUS!

"Aywan ko lamang sa ginawa mong pagtutugma. Bakit nasa gitna ang ilang mga salitang pantugma? Gayong dapat ay nasa dulo ng mga taludtod ang mga iyon."

HAHAHA! 

Ang tinutukoy ko kasi ay tugmaan sa tradisyonal o makalumang panulaang Pilipino. At heto ang talasanggunian ko:

Almario, Virgilio S. Taludtod at Talinghaga: Mga Sangkap ng Katutubong Tula (1985).

Rizal, Jose. "Ang Sining ng Panulaang Tagalog" sa Mga Iba't Ibang Sinulat Ni Rizal (1964).

Torres, Cesario Y. "Ang Tula" sa Makabagong Pananaw Sa Wika at Panitik (1976).

Ibang uri ng tugmaan ang sa iyo.

The Best and the Most Promising Writers In FilipinoWriter.com

Haha.

Tutal napasubo ka na rin, so ano sa palagay mo itong gawa ko?

-------------

Galingan mo. Dito ko malalaman kung papatulan ba talaga kita  o hindi.

Para sa iyo, mali pala ang:

Karaniwang tugmang patinig, may impit

Karaniwang tugmang patinig, walang impit

Karaniwang tugmang katinig, malakas ang tunog

Karaniwang tugmang katinig, mahina ang tunog

At ang iba pang uri ng tugmaan.

Ang mga makatang Pilipino, tulad nina Balagtas at Rizal, na gumamit ng mga tugmaang iyan, ay mali?

At ikaw ang tama.

Aysus nga.

The Best and the Most Promising Writers In FilipinoWriter.com

"By dint of railing at idiots, one runs the risk of becoming idiotic oneself"

-- Gustave Flaubert

Iyong walang alam tungkol sa mga tugmaan sa tradisyonal na panulaang Pilipino?

Pinagtawanan ba naman ang pinakamahalagang batas ng panulaang ito:

Ang mga salitang pantugma ay dapat nasa dulo ng dalawa o higit pang magkasunod na taludtod.

Tutula-tula, pero ang laking tanga.

The Best and the Most Promising Writers In FilipinoWriter.com

IKAW, at iyang pag-aastang kritiko mo, ang pinagtatawanan ko!

At hindi, hinding-hindi, 'yong mga panuntunan ng tradisyunal na panulaan.

Ayan, nang mabuking ang MALAKING KATANGAHAN tungkol sa tradisyonal na panulaang Pilipino, iba na ang himig.

Iba na kunwari ang tinutukoy.

Ang pinag-uusapan dito ay tula. Bakit napunta sa mga kritisismo ko?

Hay, naku. Ang dami talagang mga taong hambog na, bobo pa!

The Best and the Most Promising Writers In FilipinoWriter.com

Ano ba ang pinagmulan?

Sabi mo kanina:

"Aywan ko lamang sa ginawa mong pagtutugma. Bakit nasa gitna ang ilang mga salitang pantugma? Gayong dapat ay nasa dulo ng mga taludtod ang mga iyon".

1. Haha. Internal rhyming ang scheme na madalas kong gamitin sa pagtula. Di man masasabing matanda nang praktis, subalit relatibong marami-rami na ang gumagamit at di hamak na malaki na rin ang naiambag ng ganitong estilo sa pagsusulong ng panulaang Filipino. Bilang nag-aastang manunuri, inaasahan kong pamilyar ka na sa konseptong ito, at hindi iyong tipong manghang-mangha pa ("Bakit nasa gitna ang mga salitang pantugma?"). 

2. Ang paggamit mo ng salitang "dapat" ("gayong dapat ay nasa dulo...") kaugnay ng pagpupuwesto ng tugma -- sa puntong ito, iniisip ko naman kung kailan ba naging absoluto ang panuntunan sa pagtula. At kung sakali man, putsa, sino kaya ang nagtakda? Doon pa lang matatawa ka na eh. 

Nakatatakot kasi na iayon sa isang takdang batas, at sa proseso ay maging mekanikal lamang, ang paraan ng paghuhusga kung maganda nga ba ang isang akda. Kung gayon kasi, hindi ito mag-iiwan ng lugar para sa eksperimentasyon at pagtuklas ng iba pang mga pamamaraang magpapaunlad pang tiyak sa panulaang Filipino. Sa aspetong ito ko kinukuwestyon ang iyong kakayanan, o at the very least ang iyong sincerity, bilang nag-aastang manunuring may motibo sanang tumulong sa dinamikong pagsusulong ng panitikang Filipino.

By the way, nakabasa na rin pala ako ng tula mo dito  ;-)

Sa mga unang komento ko pa lang, nabanggit ko na ang tungkol sa tunog ng mga salita. Ang ibig sabihin niyon, tradisyonal na panulaang Pilipino ang pinag-uusapan, at wala nang iba pa.

Ang pangunahing batas ng tugma sa tradisyonal na panulaang Pilipino ay ganito: Ang mga salitang pantugma ay dapat nasa dulo ng dalawa o higit pang magkasunod na taludtod.

Ang batas na ito ay:

1. Inimbento ng mga sinaunang Pilipino;

2. Sinunod ng mga sumulat ng Pasyon at ng mga makatang sina Jose dela Cruz, Francisco Balagtas, Jose Rizal, Andres Bonifacio, at iba pa;

3. At itinaguyod din ng mga dakilang makatang Pilipino ng Siglo 20, gaya nina Lope K. Santos, Inigo Ed. Regalado, Jose Corazon de Jesus, F. Collantes, Ildefonso Santos, at maraming iba pa.

Para mapatunayan mo na rin, nakabasa ka na ba ng kahit man lang isang saknong sa Florante at Laura kung saan ang mga salitang pantugma ay nasa unahan o nasa gitna ng mga taludtod?

Wala. Kahit isa man lang. Ang lahat ng mga salitang pantugma ay nasa DULO ng mga taludtod.

Ang batas na ito na sinunod nina Balagtas at iba pa ay pinagtatawanan mo. Para sa iyo, nakatatawa.

Bakit? Kasi, hindi mo alam at wala kang kamuwang-muwang tungkol sa mga bagay na ito.

Ganyan ang mga taong masyadong hambog at masyadong nagmamarunong: Nalulunod sa sarili nilang KATANGAHAN.

Sa kasalukuyan, may apat na antas ng tugma sa panulaang Pilipino:

1. Tugmang karaniwan

2. Tugmang tudlikan

3. Tugmang pantigan

4. Tugmang dalisay

Ang tugma-tugmaan mo, na baka kung saang imburnal mo lang nadampot, ay wala pang puwang sa tradisyonal na panulaang Pilipino.

Wala namang masama kung may magpapasok ng reporma sa tradisyonal na panulaang Pilipino ang isang tao.

Pero kung ang isang bagay na nakita lang yata sa isang kuweba ay agad na ipagpipilitan, agad na ipinayayakap sa tradisyon, at agad na ipinalalamon kina Balagtas, ay isang KAHAMBUGAN!

Nagawa mong pagtawanan ang mga ginawa nina Balagtas. Ang galing mo rin, ano?

The Best and the Most Promising Writers In FilipinoWriter.com

Haha! Naks!

--------

Although hanggang ngayon ay iniisip ko pa rin kumbakit ka sinumpong na basahin sa kontekstong tradisyunal itong halaw na ito mula kay Jose Garcia Villa. 

Bilang tagapagpakilala ng mga eksperimento sa modernong panulaan, tulad ng rhyming scheme na "reversed consonance" at  "comma poems" --- mangyari pinakahuling opsyon sa bahagi ko na gumawa nitong tribute, gayundin sa end ng sinumang informed na mambabasa, na ikahon sa "textbook" tradition ang mga gawa ni Garcia Villa.

--------

At dahil piho namang marami kang oras para sa pag-eensayo ng iyong kritisismo, bukas ang iba pang mga akda ko dito para sa iyong "pang-iihaw".

Dati, ipinagpipilitan mo na mali ang mga salitang pantugma na nasa dulo ng mga taludtod. Pinagtawanan mo.

Nang mabunyag ang malaking katangahan mo, sumirko ka. Ibang larang ang pinuntahan.

Wala kang panatag na tindig.

Ang ginagawa mo sa mga rhymes mo, kinakasangkapan mo ang ilang pamantayan ng pagtutugma sa tradisyonal na panulaang Pilipino, tapos labas daw ang mga pagtutugma mo sa tradisyonal na panulaang Pilipino.

Talagang mahilig ka sa sirko.

Pinagtawanan mo sina Balagtas dahil ISA KANG MALAKING TANGA AT BOBO!

Mahirap makipagtalakayan sa mga taong mangmang: Pinagtatawanan ang karunungan.

The Best and the Most Promising Writers In FilipinoWriter.com

Promise, wala akong ibang pinagtatawanan, at ngayon ay todo-todong kinaaaliwan, kundi iyang kabobohan mo. Naaaliw ako dahil: 

1. Talaga namang katawa-tawa, kundi man kaawa-awa, dahil hanggang ngayon ay namamalikmata ka pa na isang tradisyunal na tula ang iyong binasa -- kung kaya ganitong hindi mo maikahon sa simplistiko mong pamantayan ang dynamics ng estilo, nakuntento ka na lang sa musmos na panggagalaiti. Ang karanasan mong ito ay pahiwatig sa kakapusan ng iyong "kahon" sa pag-intindi ng ibang tula. Kung seryoso kang manunuri at mambabasa, mas pag-aaksayahan mo tiyak ng panahon ang pagpapalawak ng iyong kakayanang bumasa at umunawa.   

2. Talaga namang katawa-tawa rin itong  pagpapalagay mo ngayon na ang mga tradisyunal na elemento ay di maaaring gawing sangkap sa development,  halimbawa na lang, ng isang kontemporaryong estilo  (kung tutuusin nga ay di na bago itong mga ganitong eksperimentasyon, nagmumukha lang bago dahil sa pagiging ignorante mo).

3. Pinagtatawanan ko si Balagtas? Hahaha... (bleep...)

--------

Mahirap makipagtalakayan sa isang mangmang. Sa wakas natumbok mo ang dati ko pang pinupunto. Ito nga ang dahilan mismo kumbakit pinagtatawanan na lang kita noon pa mang una.

2. Ang paggamit mo ng salitang "dapat" ("gayong dapat ay nasa dulo...") kaugnay ng pagpupuwesto ng tugma -- sa puntong ito, iniisip ko naman kung kailan ba naging absoluto ang panuntunan sa pagtula. At kung sakali man, putsa, sino kaya ang nagtakda? Doon pa lang matatawa ka na eh.

Diyan pa lang talaga, halata na ang kawalang-muwang, kabobohan, at katangahan mo.

Maraming ulit nang may sumabog diyan sa pagmumukha mo. Tigilan mo na ang katangahan at kabobohan mo.

Kunwari, iba ang pinagtatawanan. Halatang-halata naman kung paano ka sumemplang.

Sa panulaang Ingles, may blank rhyme, slant rhyme, eye or sight rhyme, at internal rhyme, na pawang hindi maaari sa panulaang Pilipino.

Si JGV ay sa Ingles nagsulat at kaya naman sumunod sa mga pamantayan ng panulaang Ingles.

Ang hirap sa iyo, nag-Jo-Jose Jose Garcia Villa ka, e hindi naman Ingles ang wikang ginagamit mo. Pinaghahalo mo ang mga pamantayan ng panulaang Ingles at ang mga pamantayan ng panulaang Pilipino.

Kung hindi dapat basahin sa tradisyonal na panulaang Pilipino ang tula mo, huwag mong gamitin ang mga pamantayan ng panulaang ito. Gumawa ka ng sarili mong mga rules. Halimbawa:

1. Ang salitang malakas ang tunog ay itugma mo sa salitang walang impit ang tunog.

2. O kaya, ang salitang maragsa ang bigkas ay itugma mo sa salitang malumay ang bigkas.

Ganyan ang gawin mo. Mag-imbento ka ng sarili mong mga rules, at huwag mong kasangkapanin ang mga pamantayan ng panulaang Pilipino.

The Best and the Most Promising Writers In FilipinoWriter.com

Pa-kiss naman sa 'yo!

Mwah!

/

Haha!

Putang-ina, 'wag naman dito sa entry na 'to! May iba akong entries na malayong mas matino kesa dito! Doon na lang tayo magrambulan!

Ang daya! Haha!

uy sayang bakit di agad ako nakasali sa labanang ito ni Jon Royeca at allan? sayang talaga! on pa ba ito?

Although maganda naman talaga kung inaalam natin 'yong mga panuntunan sa panulat.

Pero sa dulo, sakaling alam na nga natin (ang mga panuntunan), ang ating layunin ay kung paano ba ito isa-isang babasagin. (hindi ko orig ito, ha. Narinig ko lang kay Jun Cruz Reyes noong 1990, haha).

Kung hindi ka makasulat sa tradisyonal na taludturan, naririyan naman ang malayang taludturan. Mas may ganap na laya sa taludturang iyan, at sa gayo'y higit na naipahahayag ng mga makata ang kanilang mga nais sabihin.

Ngayon, kung magsusulat ang isang makata sa tradisyonal na panulaan, dapat ay sumunod siya sa mga pamantayan nito.

Para kasing batas-trapiko iyan. May mga batas na sinusunod.  

The Best and the Most Promising Writers In FilipinoWriter.com

Haha. Actually di ko alam ang mechanics nitong PBA. Akala ko, basta dina-download lang 'yong logo, pronto at finalist ka na, haha.